หนึ่งในกระบวนการที่ เจ้ย–อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ใช้ในระหว่างทำงานในบางครั้ง คือการด้นสด (improvise) กับนักแสดงในช่วงการถ่ายทำหน้าเซต เพื่อให้ได้การแสดงที่เป็นธรรมชาติ แต่การด้นส่วนมาก จะเกิดตั้งแต่ช่วงซ้อม จากนั้นเขาจะปรับบทตามที่ได้ค้นพบจากการด้นสด ก่อนที่จะถ่ายทำจริง แต่บางครั้งก็ปรับบทกันจนถึงวินาทีสุดท้ายก่อนถ่ายทำเลยทีเดียว
MEMORIA เป็นภาพยนตร์เรื่องแรกของเขาที่ถ่ายทำด้วยภาษาต่างประเทศ แม้ว่าจะยังคงใช้กระบวนการทำงานแบบเดิม แต่ภาษาสเปนที่ชาวโคลอมเบียใช้เป็นปัจจัยที่ทำให้การด้นสดแทบจะไม่เกิดขึ้น
“คราวนี้เราไม่ได้มีการด้นสดกัน เพราะเป็นภาษาสเปน ไม่มีความคล่องตัวในการแก้ไปแก้มา” โบ๊ต–สมพจน์ ชิตเกษรพงศ์ ผู้ช่วยผู้กำกับ MEMORIA ที่ทำงานกับอภิชาติพงศ์มากว่า 19 ปีเล่า
เขาบอกด้วยว่า ช่วงซักซ้อมถือเป็นโอกาสทองของการลองปรับบท โดยอภิชาติพงศ์นั้น จะให้ทีมงานช่วยกันคิด ช่วยกันแก้ สามารถเสนอได้ว่า ตัวละครพูดแบบนี้ หรือแบบนั้นจะเวิร์กกว่าไหม “เรามีการซ้อมจนแน่ใจว่าได้บทที่เหมาะสม ต้องซ้อมกับทีมงานกันเอง กับครูสอนการแสดง (acting coach) และกับโค้ชภาษาสเปน ว่าใช้ภาษาแบบนี้ สมเหตุสมผลหรือไม่กับตัวละคร บางทีบทที่แปลมา ภาษามันสวยเกินไปก็ไม่เหมาะ เราซ้อมหลายวัน ไล่ไปจนครบทุกฉาก การแก้บทไปมาเกิดขึ้นช่วงนี้นี่แหละ”
แม้จะลดการด้นสดขณะถ่ายทำลงเพราะข้อจำกัดด้านภาษา แต่บทภาพยนตร์และการแสดงที่เกิดจากการซักซ้อมอย่างละเอียด ทำให้หลายคนดูแล้วบอกว่าพวกเขาเชื่อว่า ‘เจสสิกา’ ที่สวมบทบาทโดย ทิลดา สวินตัน นั้นดูราวกับอยู่ประเทศโคลอมเบียมาพักหนึ่งแล้วจริงๆ
