“ในปี 2016 ตอนนั้นผมกำลังพัฒนาหนังยาวเรื่องแรกที่วางชื่อไว้ว่า White Building อยู่ครับ แล้วก็คิดไว้ด้วยว่าจะถ่ายหนังเรื่องนี้ในโบเดงซาเลย แต่สุดท้ายก็ต้องเปลี่ยนแผน เพราะตัวอาคารจริง ๆ กำลังจะถูกรื้อถอนแล้ว สำหรับผม ในฐานะของคนที่อาศัยอยู่ที่นั่นมาตลอด และในฐานะคนทำหนังที่คิดไว้แล้วว่าจะถ่ายหนังในอาคารนั้นก็เครียดหนักเลย”
จากการที่ตัว ‘โบเดงซา’ นั้นมีเรื่องราวเทียบคู่เป็นหนึ่งเดียวกับกระแสประวัติศาสตร์ของบ้านเมืองกัมพูชา และยังมีประวัติเรื่องราวเป็นของตัวเอง รวมถึงลักษณะทางสถาปัตยกรรมแบบ New Khmer Architecture ที่มีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ และยังมีสถาปนิกถึง 2 สัญชาติร่วมออกแบบ จึงไม่แปลกที่ คาวิช เนียง ในฐานะคนทำหนัง จะสนใจและอยากหยิบเอาเรื่องราวมุมมองเหล่านี้ของสถานที่มาใช้ และที่สำคัญ เขาเลือกที่จะใช้สถานที่จริงเป็นที่ถ่ายทำสำหรับโปรเจคภาพยนตร์ที่กำลังพัฒนาบทอยู่ด้วย
แต่ความเป็นเมืองที่พัฒนาไปอย่างรวดเร็วอาจไม่เป็นใจด้วยนัก เมื่อตัวอาคารถูกรื้อถอนในปี 2017 สิ่งที่เขาได้กลับมาคือมุมมองต่อโปรเจคที่กำลังพัฒนาอยู่ที่เปลี่ยนไป ภาพที่เขามองเห็นตลอดระยะสัปดาห์ของการตามเก็บภาพช่วงเวลาสุดท้ายของอาคารแห่งนี้คือภาพความทรงจำ นั่นทำให้เขาตัดสินใจเปลี่ยนแนวทางและเรื่องราวของโปรเจคไปจากเดิม จากในเชิงประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมที่เป็นภาพใหญ่หันกลับเข้าข้างในไปเป็นสิ่งที่อยู่ภายในตัวเขา หรือก็คือความทรงจำส่วนตัว อีกสิ่งที่สืบเนื่องต่อจากมุมมองที่เปลี่ยนไป เขายังต้องหาสถานที่สำหรับถ่ายทำโปรเจคนี้ใหม่อีกด้วย
“เราใช้เวลาอยู่พอสมควรเลยครับในตอนหาสถานที่ถ่ายทำใหม่ และก็บังเอิญดีที่อาคารที่เราใช้ถ่ายก็สร้างในเวลาใกล้ ๆ กับโบเดงซา คือการหาสถานที่ถ่ายทำสำหรับผมนี่ถือเป็นเรื่องสำคัญทีเดียว ตอนนั้นผมยังรู้สึกคาใจอยู่ตลอดกับการต้องปรับอะไรใหม่ คือผมแทบจินตนาการถึงการถ่ายในสถานที่อื่นไม่ออกเลย จนแทบนาทีสุดท้ายผมถึงตัดสินใจกับทีมได้ว่า โอเค เราจะพยายามทำอาคารนี้ให้หน้าตาเหมือนโบเดงซากัน”
แน่นอนว่าคงเป็นเรื่องทำใจยากที่ต้องเปลี่ยนสถานที่จากที่คิดไว้ว่าจะใช้มาตลอด ยิ่งเรื่องราวเหล่านั้นถูกกลั่นออกมาจากความทรงจำและประสบการณ์ส่วนตัวอันตั้งต้นจากอาคารแห่งนี้แล้ว จะให้หันไปมองภาพอาคารอื่นเพื่อมาใช้แทนก็คงเป็นอะไรที่สุดจะบีบคั้นหัวใจ อย่างไรก็ตาม โปรเจคก็ต้องดำเนินต่อ เขาและทีมได้พบกับอาคารที่สร้างในเวลาไล่เลี่ยกับ ‘โบเดงซา’ ที่พอจะสามารถปรับแก้การตกแต่งและประยุกต์เข้ากับสภาพแวดล้อมตรงหน้าเพื่อใช้ในการถ่ายทำได้ และแม้จะบอกว่าเขาและทีมงานสามารถหาสถานที่ถ่ายทำแห่งใหม่มาจนได้ แต่ด้วยความที่ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเรื่องที่มีวัตถุดิบจากความทรงจำและประสบการณ์ส่วนตัว เขาจึงตัดสินใจใช้ภาพตัวอาคารส่วนหนึ่งจากการถ่ายทำในช่วงก่อนการรื้อถอน มาประกอบในภาพยนตร์ White Building นี้ด้วย
“ถ้าคุณได้ดูหนังสารคดีมาก่อนแล้ว คุณอาจจะพอสังเกตภาพจากในสารคดีที่ผมเอามาใช้ในนี้ด้วยได้” คาวิช เล่าสั้น ๆ ถึงการนำเอาภาพส่วนหนึ่งเมื่อครั้งทำภาพยนตร์สารคดี Last Night I Saw You Smiling กลับมาประกอบใช้อีกครั้งในภาพยนตร์อันมีจุดตั้งต้นจากอาคารนี้
เรียบเรียงและแปลจาก
Kavich Neang on Last Night I Saw You Smiling | Art of the Real 2019
Dialogue with Kavich Neang
